|
|
EBRUKağıt süsleme sanatlarının en önemlilerinden bir olan ebruculuğu başlangıç tarihi kesinlikle bilinmektedir.Üzeri tarihli en eski ebrulu kağıt 1554 yılında bir Malik * Deylemi yazısıdır.Ancak bunun hafif ebru denen ve oldukça gelişmiş bir teknik gösteren tür olması nedeniyle,ebruculuğun en az XV.yy.da başladığı söylenebilir.1608 tarihli Tertib-i Risale-i ebri,ebru sanatına ilişkin ayrıntılı bilgi verir.Ebru kağıdı Batı kaynaklarında Türk kağıdı yada Türk Mermer kağıdı olarak adlandırılmıştır.Araplar da ise varak ül-mücezza (Damarlı kağıt) olarak tanınır.Ebruculuğun Türkistan da ,Buhara'da doğduğu oradan İran'a ve Anadolu'ya geçtiği sanılmaktadır. Ebru teknesi budaksız çamdan,çinko yada galvanizden hazırlanır.Kullanılacak toprak ve bitkisel boyalar düzgün bir mermer üzerinde destesenle ezilir.Biraz su eklenerek merhem kıvamına getirilen boyaların her rengi değişik ibr kaba konur.Büyük bir kap içinde yapışkan bir koyuluk vermek üzere kitre zamkı eklenmiş su ,en az bir gece bekletildikten sonra süzülerek ebru teknesine dökülür.Küçük bir kapla ezilmiş boyalardan bir parça alınarak suya serpilmeye başlanır.Boyanın suyun üzerinde çok yayılması isteniyorsa fazlaca ,az yayılması isteniyorsa az sığır ya da koyun ödü eklenir.At kuyruğundan yapılmış bir fırçayla boyanın su üzerinde biçimlenmesi sağlanır.Ödün bir işlevi de yayılan boyaların birbirine karışmasını önlemektir.Daha sonra ebrulanacak kağıt teknenin sağından ya da solundan yavaşça suyun yüzeyine bırakılır.(Ebru damat kağıt kullanılır) 10-15 saniye sonra Ebruyu yapanın yönünden , köşelerdene tutularak kaldırılır.Uzun çıtalar üzerinde gölgede kurutulur.Mühreyle parlatılır.Ebrular elde edilen motiflere göre battal*ebru,bülbül* yuvası ebru,Necmettin*ebrusu ya da çiçekli ebru,çifte* aharlı ebru, gelgit* ebru, hafif *ebru, Kılçıklı* ebru,Kumlu * ebru , somaki* ebrusu, sümbül* ebrusu, taraklı* ebru, tarama* ebru,vb.çeşitli adlarla anılır.Önemli ebru sanatçıları arasında Şebek (XV-XVl.yy.lar) Hatip Mehmet Efndi (XVlll yy),Şeyh Sadık Efendi (XlX yy),Hazerfan Ethem Efendi (XlX yy),önemli bir hat ustası olan Sami Efendi (XlX yy),Şeyh Aziz Efendi (1871-1942) sayılabilir.Çağdaş ebrucuların en ünlüsü Necmettin Okyay'dır.Bunun yanısıra Abdülkadir Kadri fendi(1875-1942)Bekir Efendi (XX yy.başları),Sami Okyay,Mustafa Düzgünman,niyazi Sayın günümüz ebrucuları arasında belirtilebilir.
|