ÇANAKKALE SAVAŞI
l.Dünya savaşında Çanakkale Boğazında İtilaf devletleri ile yapılan savaştır.(3 kasım 1914-9 ocak 1916)Çanakkale savaşlarını Deniz ve Kara savaşları olarak ikiye ayırabiliriz.
Deniz savaşları :10 ağustos 1914 te İngiliz gemileri Boğazı ablukaya aldıktan sonra 3 kasım 1914 te itilaf donanması Anadolu ve Rumeli kıyısındaki dış tabyaları top ateşine tuttu.19 şubat 1915 te İtilaf kuvvetlerine bağlı 9 zırhlı ve kruvazör Çanakkale boğazı'nı zorlamaya başladılar.Karşılıklı top ateşi sonunda üç gemisi zarara uğrayan İtilaf kuvvetleri geri çekilmek zorunda kaldı.26 şubat 1915 te deniz hareketinin ikinci evresinde itilaf devletleri açısından başarılı olamadı.
Bolayır'a asker çıkarmak suretiyle Türkleri Gelibolu Yarımadası'nda hareket edemez duruma getirmeyi amaçlayan bu deniz harekatı Nusret Mayın Gemisi'nin 7-8 Mart tarihinde gece yarısı döktüğü mayınlar 18 Mart 1915 günkü savaşın kazanılmasında en büyük etkenlerden biri oldu.Sonunda Türk topçusunun üstün ateş gücününde katkısıyla düşman donanması üçtebir oranında güç yitirerek saf dışı kaldı.Ünlü Ocean,Irresistible,Bouver zırhlıları battı.Inflez,İble,Goulois ve Suffiren büyük yaralar aldılar.
Kara Savaşları:Liman von Sanders'in emrine verilen 5.Ordu ve Bağlı birlikleri Saros grubunu oluşturmaktaydı.Bu grup içinde 19.Tümen'e Miralay Mustafa Kemal kumanda ediyordu.Yapılan Plan düşmanın karaya ayak basmasından sonra onu denize dökmek yolundaydı.Mustafa KEmal bu planın sakıncalarını görerek karşı çıktı.Çıkarma girişimine 25 nisan 1915 te başladı.109 harp ve 308 taşıt gemisinin yer aldığı çıkarma harekatına çok sayıda asker katıldı.Seddülbahir bölgesinde odaklanan çıkarma girişimlerinden yalnızca Monto koyundaki başarılı olabildi.Bu kez Arıburnu bölgesini çıkarma için saldıran itilaf güçleri Avustralyalı ve Yeni Zelandalı lardan oluşan Anzak kolordusunu ileriye sürdüler.Başlangıçta zayıf tutulan bu bölge de Anzaklar sırtlara doğru ilerleme imkanı buldu.Bu gelişmeyi zamanında sezen Mustafa Kemal 3.Kolordu komutanı Esat Paşa ile teelfonla görüşerek durumun ordudan emir beklemeye tahammülü olmadığını ileri sürerek tümenini savaş hattına sürdü.Askerlerine "SİZE SAVAŞMANIZI DEĞİL ÖLMENİZİ EMREDİYORUM" diyerek düşmanla son derece kanlı bir mücadeleye tutuştu.Sonunda düşman Arı Burnundan uzaklaştırıldığı gibi Çanakkale Boğazı'nın düşmesini de önledi.bunun ardından düşmanın Kumkale,Saros,..bölgelerine yaptığı çıkartma hareketleri sonuç vermedi.Goliath zırhlısı da torpido ile batırıldı.Karada ise Kirte bölgesinde İngiliz ve Fransız Kolordularının birlikte yaptıkları saldırı harekatı düşmanın kimi siperleri almasıyla sonuçlandı.Yaz savaşları içinde en önemlililerinden biri de takviye aaln İngilizleri 'in Anafartalar'a yaptıkları çıkartmadır.Bu bölgedeki tehlike karşısında 9 ağustos sabahı bir İngiliz tugayına saldıran 39.Alay bu tugayın bir tab urunu tutsak etti.İngilizler Tuzla bölgesine çekildiler.İngiliz kuvvetleri komutanı General Hamilton Anafartalar bölgesindeki başarısızlıklar karşısında lX.kolordu komutanını değiştirdi.Bundan sonra Arıburnu bölgesinde verilen Conkbayırı savaşı özel önem taşır.Düşmanın Koca Çimen Conk Bayırı bölgesini ele geçirmek amacıyla Hint birliklerini ileri sürerek yaptığı saldırı Anafartalar Kahramanı Mustafa Kemal'in askerlerine yaptırdığı süngü hücumu ile yenilgiye dönüştü.Bu savaşta bir şarapnel parçası Mustaf Kemal'in göğsüne isabet ederek orada bulunan saati parçaladı. Savaştan giderek ümidini kesen İngiliz ve Fransız kuvvetleri Seddülbahir ve Anafartalar bölgesinde küçük çapta etkisiz saldırılar düzenledi.Çanakkale savaşları sonbaharda sper mücadelesine dönüştü.General Hamilton'un yerine atanan General Charles Monroe Çanakkale'nin boşaltılması konusunda rapor verdi.İtilaf devletleri için çekilip gitmekten başka çare kalmamıştı.
Tuğba KÖLEM
4/B 1505