CELALETTİN HARİZMŞAH

 

            Harizmşah hanedanından son hükümdar.(?-1231) Alaattin Muhammet’in büyük oğludur.Babasının düzenlediği tüm seferlere katıldı.Özellikle 1219 da Moğollarla yapılan savaşın kazanılmasında yararlılıklar gösterdi.Devlet yönetiminde söz sahibi olan büyük annesiTerken Hatun,Oğlu Haarizmşah Muhammet ‘in Celallettin’i yeğlemesine karşı çıkarak öteki torunu Uzlag Şah’ı veliaht yaptırdıysada Moğol istilası Terken Hatun’un tasarılarını alt üst etti.Alaattin Muhammet Moğollara karşı durabilecek yetenekteki oğlu Celalettin’in kendi yerine geçmesini vasiyyet etti.İki kardeşi kimi komutanlarının öldürme teşebbüsü üzerine Horosan’a kaçtı.Gazne’ye gitti.Zaman zaman Moğollarca sıkıştırıldıysa da Kahramanca çarpışarak Hindistan’a uşaşmayı başardı.(1221).1224 te Kirman’a gitti.Sırasıyla İsfahan Fars,İran,Acem i dolaştı.Abbasi Halifesi El Nasır Lidinillah’dan Moğolara karşı yardım istediysede Celalettin’in kendi ülkesini ele geçireceğinden korkarak ona karşı harekete geçen Halife ordularıyla çarpışmak zorunda kaldı.Abbasiler’i yenerek Bağdat ve çevresini yağmaladı.1225 te Tebriz’de kararagah kurdu.Anadolu Selçeklu Sultanı Alaattin Keykubat ile Eyyübi Hükümdarlarına elçiler göndererek Moğollar’a karşı yardım istedi.1226 da Tiflis’i ele geçirdi.1227 de İsmaililer’in elindeki Alamut Kalesi’ni kuşattı.1228 de İsfahan önünde Moğollar’ı yenilgiye uğrattığı sırada izlenerek  pusuya düşürüldüyse de  Luristan’a kaçabildi.Gürcüler’in elinden Tiflis’i yeniden aldı.Ağustos 1229 da Ahlat’ı kuşatması Anadolu Selçuklu Sultanı l.Alaattin Keykubat’ı kaygılandırdı.Alaattin Mısır Sultanı Melik Kamil İle Celaletin’e karşı işbirliği sağladı.Ahlat,uzun bir kuşatmadan sonra 14 Mayıs 1230 da Harizmşahlar’ın eline geçti.Orta çağ İslam dünyasının sayılı bilim ve kültir merkezlerinden sayılan Ahlat’ın büyük ölçüde zarar görmesi güzelkentin yakılıp yıkılması ozamana kadar müslümanlığı kahramanı gözüyle bakılan Celalettin’e duyulan güveni azalttı.l.Alaatin Keykubat ve Eyyübi hükümdarı Melik Kamil’in kardeşi Melik Eşref komutasındaki birleşik ordu10 ağustos 1230 da Erzincan yanındaki Yası Çimen’de Celalaettin’i bozguna uğrattı.Moğollarca sürekli izlenen Celalettin 1231 de dicle köprüsü kıyısında düzenlenen bir baskın sırasında tüm adamlarını yitirince Meyyafarikin’e kaçtı.Moğollarca yakalanmamak için dağlarda dolaşırken ölen kardeşinin öcünü almak isteyen bir aşiret mensubunca yakalandı ve ahlatta öldürüldü.(1231) Ölümüyle Harizmşahlar’da tarihe karıştı