ALLENDE GOSSES SALVADOR
Şili'li siyaset adamı.(Santiago 1908) tıp fakültesinde okurken siyaset çalışmalarına başladı.1932 de doktor diplomasını aldı.1933 de sosyalist partinin kurucularından oldu.1937 de milletvekili oldu.1938 de kominist ve sosyalistlerin de desteği ile Halk cephesi hükümetinde sağlık bakanı oldu.1940 da sosyalistlerin Halk cephesinden çekilmesiyle bu görevi sona erdi.1942 de işçi sigortaları mali danışmanı oldu.1943 den başlayarak Parti genel sekreterliğini üstlendi. 1945 de senato seçimlerini kazandı.1952 de kominist ve sosyalistlerin birleşmesiyle Halk cephesinin adayı olarak seçimlere katıldı.Ancak seçilemedi.1958 de Kominist ve sosyalistler bu kez halk eylem cephesini (FRAP) kurdular.Ortak aday olan Allende yine seçimleri kazanamadı.1964 de ortak aday iken ABD ve Uluslararası Şirketleri kazanmasını engelledi.1970 de sosyalist,komünist,radikal ve karşı Hrisityan Demokratların oluşturduğu koalisyon Allende'yi yeniden ortak aday gösterdi.Genel oylamada az bir çoğunluk aldı son karar Parlementoya bırakıldı.Hrisitiyan demokratların desteği ile Parlemento onayını alarak 4 eylül 1970 te başarı sağladı.6 yıllığına başkan seçildi.
ABD CIA aracılığı ile çok uluslu şirketler Allende 'nin kazanmasını engelleyemediler.Sosyalizmin devrim yoluyla gerçekleşeceğine inanan devrimci sol Harekette (MIR ) Allende'ye dışarıdan destek sağladı.Latin Amerika'nın az demokrat ülkelerinden Şili de Allende Sosyalizmi demokrasi yoluyla gerçekleştirebileceği inancındaydı. Çok güçlü olan parlemento daki muhalefet ve Sendikalar ayrıca yabancı şirketler bankalardan yüklü miktarda Para çekip ülke dışına çıkardılar.Allende bankacılık alanında %90 a varan bir ulusallaştırma gerçekleştirdi.Böylece ithalat ve ihracat büyük oranda devlet tekeline girmiş oldu.İşsizlik azaltıldı,işçilerin satın alma gücü yükseltildi.Nisan 1971 seçimlerinde oyların %71 ini alan Allende başarısını kanıtlamış oldu.Bu arada Devrimci sol Hareket toprak işgalleri ile Allende yönetimini daha radikal kararlar almaya zorluyordu.Muhalefet Parlemento içi ve dışı faaliyetlerini hızlandırdı.Allende 1971 de Şili bakır madenlerini devletleştirince büyük pay sahibi olan ABD çok uluslu şirketi ITT ve Anaconda ABD tönetimi etkileyerek CIA nın devreye girmesini sağladılar.Kasım 1971 de Castro'nun Şili'yi ziyareti ABD nin tepkisini çekti.Ülke içi muhalefet kadınları tencere çalarak sokağa döktü.IMF ve Dümya Bankası'nın yardımları kesmesi ile ülke ekonomisi zor günler yaşamaya başladı.1972 de ABD nin desteği ile parlemento içi ve dışı muhalefet etkisini artırmaya başladı.Kamyon sahipleri grev yaptılar,küçük dükkan sahipleri dükkanlarını kapattılar,fabrikalar kapatıldı buna karşılık kapanan fabrikalarda işçiler fabrikaları işgal edip üretime devam etmeye ve kendi dağıtım şirketlerini kurup dağıtım yapmaya başladılar.Allende gerilimi artırmamak için suçlu aramayacağına ve gerekli önlemler alınacağını açıkladı.1973 martında yapılan seçimlerde Halk cephesi oyların %45 ini alarak kesin üstünlük sağladı.Artık muhalefet için Allende yi parlementoda devre dışı bırakma şansı ortadan kalkmış oldu.Ordu içinde başarısız bir darbe girişimi önlendi.İşçiler sendikanın çağrısı üzerine fabrikaları işgal etti.Genelkurmay başkanlığına Pinochet getirildi.11 eylül 1973 te Pinochet Hükümete bir muhtıra verdi.Allende görevini bırakmadı.Başkanlık sarayının bombalanması sırasında askerlerce vuruldu.Şili de sosyalist eylem adlı eseri Türkiye'de de yayınlandı.